ورود

عضو نیستید؟ ثبت نام کنید

درمان سرطان تخمدان

اشتراک گذاری:
بدون دبدگاه نکات عمومی

درمان سرطان تخمدان

تعریف سرطان تخمدان

تخمدان دارای سه بخـش عمـده‌ی قشر بیرونی، مرکزی و شبکه‌ی داخلی است که در بیماری سرطان تخمدان، وابسته به فاز بیماری، سلول‌های توموری در یکی از این سه بخش یافت می‌شود. دو عدد تخمدان، به فرم بادامی شکل در چب و راست رحم قرار دارند که از بدو تولد، وظیفه‌ی آن‌ها ذخیره‌ی تخمک‌ها است و پس از بلوغ نیز به ترشح هورمون‌های زنانه اعم از استروژن و پروژسترون می‌پردازند.

درمان سرطان تخمدان

تعریف و نحوه‌ی آغاز سرطان 

سرطان انحراف رشد و تکثیر سلول‌های بدن از مسیر طبیعی است که قابل کنترل نمی‌باشد. این افزایش غیرطبیعی تعداد سلول‌ها در سرطان تخمدان نیز دیده می‌شود.

در شرایط طبیعی، سلول‌های ما دارای عمر محدودی بوده که پس از آن، وارد فاز نهایی و مرگ می‌شوند، پس از آن، سلول‌های جدید حاصل از تکثیر جایگزین سلول‌های فرسوده می‌شوند؛ اما سرطان به فرآیندهای طبیعی که رشد سلولی، تکثیر و بقای آن‌ها را تنظیم می‌کند، پاسخ نمی‌دهد و در نتیجه نمی‌تواند وظایف عادی خود را مانند سلول‌های سالم انجام دهند. روند گسترش این سلول‌های غیر طبیعی آنقدر ادامه پیدا می‌کند که تومورهای سرطانی تشکیل می‌شود. از دیگر ویژگی‌های سلول توموری مانند سرطان تخمدان، فشار وارد کردن بر بافت‌های مجاور سالم است.

سلول‌های توموری می‌توانند از محل اولیه حرکت کرده و به سمت بافت‌های دیگر حرکت کنند که به این فرآیند متاستاز (Metastasis) گفته می‌شود. 

سلول‌های سرطانی، در بافت‌های جدید نیز شروع به رشد و نمو می‌کنند و جایگزین سلول‌های سالم می‌شوند. فرآیند متاستاز و حرکت به سمت بافت جدید از طریق خون یا لنف انجام می‌گیرد. در صورت متاستاز و درگیری بافت‌های دیگر، نوع سرطان با توجه به اولین بافتی که دچار تومور بدخیم شده است، تعیین می‌گردد؛ برای مثال اگر منشا تومور در تخمدان سرطان پستان، روده و …. باشد، سرطان تخمدان به حساب نمی‌آید. 

درمان سرطان تخمدان

شیوع سرطان تخمدان

بررسی علل مرگ و میر زنان نشان داده است کـه سرطان‌هـا دومین علت مرگ و میر را تشکیل مـی‌دهند و در بین سرطان‌ها، سرطان تخمدان، پنجمین علت مرگ و میر است. خطر بروز سرطان تخمدان بین خانم‌ها حدودا بین ۳/۱ تا ۵/۱ درصد است به گونه‌ای که از هر ۷۰ الی ۷۵ خانم، یک نفر به سرطان تخمدان مبتلا می‌شود؛ اما خطر مرگ به علت سرطان تخمدان، حدود ۱ درصد گزارش شده است. به نقل از مقالات علوم پزشکی، از حدود ۲۳۰۰۰ تشخیص سرطان تخمدان، حدود ۱۴ هزار مرگ و میر از این تعداد گزارش شده است که نشان می‌دهد، این سرطان می‌تواند بسیار کشنده باشد. یکی از دلایل بالا بودن درصد مرگ و میر این بیماران، این است که حدود ۲۰ درصد افراد در مرحله I یا II سرطان آن‌ها تشخیص داده می‌شود و اغلب اوقات سرطان تخمدان علائم مشخصی ندارد. امکان تشخیص زودهنگام آن نیز وجود ندارد زیرا در بدن هر فرد می‌تواند علائم مخصوص به خود را بروز می‌دهد. با این حال، با پیشرفت روشهای درمانی سرطان تخمدان در دهه اخیر در دنیا، طول عمر بیماران افزایش یافته است به گونه‌ای که در ۹۰ درصد از تشخیص‌های زودهنگام، طول عمر بیماران افزایش مختصری داشته است.

درمان سرطان تخمدان

انواع تومور تخمدان 

تومورهای تخمدان به طور اعجاب برانگیزی، بسیار متنوع هستند؛ به گونه‌ای که چیزی حدود ۳۰ نوع سرطان تخمدان گزارش شده است. تنوع طبقه بندی تومور تخمدان به سلول آغاز کننده‌ی آن نسبت داده شده است که شامل سه نوع سلول است که هر کدام منجر به ایجاد انواعی از تومورها می‌شوند:

پوشش سطحی چند ظرفیتی: این پوشش اپیتلیوم نام داشته و سلول‌های لایه بیرونی تخمدان‌ها را تشکیل داده است.

سلول‌های زایا: این سلول‌ها، به سلول‌های ژرم (جنسی) نیز معروف است که وظیفه‌ی آن تشکیل تخمک‌ها می‌باشد.

سلول‌های طناب جنسی استرومایی: سلول‌های استروما وظیفه‌ی ترشح هورمونه‌های زنانه را برعهده داشته و قسمت‌های مختلف تخمدان را با یکدیگر هماهنگ می‌کند.

-تومورهای پوششی (اپیتلیال) 

توده‌های تخمدانی اپیتلیال (epithelial) از پوششی که سطح لایه‌ی خارجی تخمدان را می‌پوشاند، تشکیل می‌شود. بیشتر تومورهای مشتق شده از اپیتلیال خوش خیم بوده که غیرسرطانی می‌باشد. انواع تومورهای اپیتلیالی خوش خیم نیز عبارتند از :

تومورهای سروز(serous)

تومورهای موسینی (mucinous)

تومورهای برنر(berner)

در صورتیکه تومورهای بدخیم در لایه‌ی خارجی تخمدان(epithelial) تشکیل شود، کارسینوم نام‌گذاری شده است.کارسینوم (carcinoma) بین انواع سرطان‌های تخمدان شیوع بالاتری داشته، به گونه‌ای که حدود ۹۰ درصد از سرطان تخمدان را به خود اختصاص داده است و در کنار شیوع بالا ریسک مرگ‌ومیر بیشتری را نیز دارد، زیرا در فازهای اولیه بیماری نشانه‌ای را بروز نمی‌دهد و در حدود ۷۰ درصد موارد، در فازهای عود بیماری که امکان بهبودی پایین است، تشخیص داده می‌شود. نوع دیگری از تومور اپیتلیال موجود است که نه ویژگی‌های خوش خیم را دارد و نه در کارسینوم طبقه بندی می‌شود، این نوع تومور در زیر میکروسکوپ ظاهر سرطانی ندارد و به نام‌های توده‌ی مرزی، بالقوه و کمی بدخیم (LMP) نامیده می‌شود.

-تومورهای سلول زایا(Germ Cell

توده‌های حاصل از سرطانی شدن سلول‌های زایا از تخمک شروع می‌شود زیرا سلول‌های زایا وظیفه‌ی تولید تخمک را برعهده دارند. اغلب تومورهای ژرم خوش خیم و غیر سرطانی هستند اما گاهی امکان تشکیل سلول‌های سرطانی نیز وجود دارد که با ریسک بالایی همراه است. انواع سرطان تخمدان با منشا سلول‌های ژرم عبارتند از :

تراتوم‌ها : این دسته خود به سه دسته تراتوم خوش خیم، بدخیم و تخصص یافته تقسیم می‌گردد.

دیس ژرمینوما

کوریوکارسینوم یا همان تومور بدخیم سینوس آندودرمال

متاسفانه بیشتر تمایل بروز تومورهای سلول زایا در دو دهه‌ی اول زندگی است و جوانان را درگیر می‌کند اما خوشبختانه امروزه توانسته‌اند در ۹۰ درصد این افراد قدرت باروری برای سال‌های بعد را حفظ کنند.

-تومورهای با منشا سلول‌های استروما (Stroma)

توده‌های سرطانی با منشا استروما نسبت به دو گروه قبل شیوع پایین‌تری را دارد و می‌تواند یک یا دو تخمدان را درگیر نماید. وظیفه‌ی سلول‌های استروما هماهنگی بخش‌های مختلف تخمدان باری کنار هم قرار گرفتن و ترشح استروژن و پروژسترون است. انواع تومورهای استرومایی عبارتند از:

سلول های توموری تکا (theca)

توده‌های گرانولوزا (granulosa) : نام دیگر توده‌های این دسته، تومورهای استرومایی است که از سه نوع سلول به نام‌های گرانولوزا (granulosa)، تکا (theca) و فیبروبلاست‌ها (FIBROBLAST) تشکیل شده است. شیوع آن ۲ درصد بوده که بیشتر در زنان یائسه بروز پیدا می‌کند.

تومورهای سلول سرتولی- لیدیگ (Sertoli cells)

این دسته بر خلاف سایرین در ۷۰ درصد موارد ابتلا، در همان فازهای اولیه بیماری، نشانه‌های آن بروز پیدا می‌کند و در نتیجه تشخیص زودرس باعث پایین آمدن ریسک این نوع از سرطان تخمدان شده است.

درمان سرطان تخمدان

درگیری اولیه سرطان صفاق

گاهی برای درمان سرطان تخمدان، تخمدان درگیر را برمی‌دارند تا سرطان را درمان کنند ولی همچنان ریسک ابتلا به سرطان صفاق سلامت بیمار را تهدید می‌کند. ضخامت غشای پرده‌ی صفاق نازک بوده و وظیفه‌ی آن جداسازی حفره‌ی شکم و احشا از یکدیگر است. در بیماران مبتلا به سرطان تخمدان اپیتلیال، درگیری سرطان صفاق اولیه، شیوع بالایی داشته است. از طرف دیگر، از نظر نمای میکروسکوپی ظاهر سلول‌های درگیر این دو نوع سرطان، علائم آن‌ها، میزان گسترش و درمان به هم شبیه هستند.

مرحله ‌بندی سرطان تخمدان

پزشک متخصص، پس از تشخیص سرطان می‌بایست برای طی کردن مراحل درمان، فازی را که سرطان در آن قرار گرفته است، مشخص کند؛ بدین منظور جراحی برای تشخیص مرحله‌ی بیماری انجام می‌شود. سرطان تخمدان دارای ۴ فاز بوده که از مرحله ابتدایی(I) تا مرحله‌ی عود بیماری (VI) شماره گذاری می‌گردد. قدم بعدی پس از تعیین فاز بیماری، تدوینبرنامه‌ی درمانی مطابق با شرایط بیمار و پیش آگهی می‌باشد.

درمان سرطان تخمدان

درجه بندی سرطان تخمدان

درجه‌ای که برای تومور تخمدان تعریف می‌شود با مرحله‌ای که در آن قرار دارد متفاوت است. این درجه را که با حرف G نشان داده می‌شود؛ بیانگر میزان سلامتی توده‌ی سرطانی زیر میکروسکوپ است. طبق اصول تعریف شده برای تشخیص درجه سرطان تخمدان، پزشک نمای بافت سرطانی را با سلول سالم مقایسه می‌کند و هر چه قدر شباهت شمای توده‌ی سرطانی به سلول سالم بیشتر باشد درجه‌ی تومور پایین‌تر بوده و اصطلاحا به آن تومور متمایز گفته می‌شود. در صورتی که در مقایسه‌ی ظاهر بافت سرطانی و بافت سالم تفاوت‌های زیادی وجود داشته باشد، درجه‌ی سرطان بالاتر بوده و اصطلاحا تومور نامتمایز است. شناسایی این درجه بندی برای تدوین برنامه‌ی درمانی مناسب، به پزشک کمک خواهد کرد.

درجه بندی سرطان به طور کلی به شرح زیر است:

درجه GX که قابل ارزیابی نمی‌باشد.

درجه  GBبیانگر آن است که توده، دارای بافت سرطانی بدخیم ضعیف و مرزی LPM است.

درجه G1 توده‌ی سرطانی کاملا متمایز بوده و شباهت زیادی به بافت سالم دارد.

درجه G2 نشانگر آن است که توده دارای تعدادی سلول غیرطبیعی است

از درجه‌ی  G3 تا G4 به سمت نامتمایز تمایل پیدا می‌کند.

علائم و نشانه‌های سرطان تخمدان

همانطور که بیان کردیم، تشخیص سرطان تخمدان در فازهای اولیه که امکان بهبودی بالاتری را دارد، مشکل بوده و معمولا در مراحل پیشرفته، تشخیص داده می‌شود. یکی از دلایل نهفتگی علائم سرطان می‌تواند محل قرارگیری تخمدان‌ها باشد؛ زیر این اندام بادامی شکل در قسمت‌ تحتانی حفره شکم واقع شده است. با این حال موارد زیر از علائمی است که بیماران به آن اشاره کرده‌اند:

احساس درد در قسمت حفره‌ی لگن و شکم

شکایت از نفخ شکم به طور مزمن

اختلال در غذا خوردن و سیری زودرس

تکرر ادرار و احساس نیاز به دفع سریع

بیحالی و خستگی

احساس درد در رابطه جنسی

سوزش و احساس درد در معده

یبوست

تغییرات و نامنظمی‌های چرخه قاعدگی

در صورت تداوم این علائم، بهتر است به منظور پیشگیری از مشکلات احتمالی، با پزشک متخصص مشورت شود.

درمان سرطان تخمدان

علائم همیشگی سرطان تخمدان

در صورتی که علائم گفته شده تداوم یابد و درمان‌های مرسوم اعم از تحرک، رژیم غذایی مناسب، استراحت و مسهل‌ها علائم را بهبود نبخشند، مشورت و مراجعه به پزشک واجب خواهد بود زیرا علائم سرطان تخمدان، نهفته عمل می‌کنند و کمتر از ۲۰ درصد بیماران، در فازهای ابتدایی تشخیص داده می‌شود؛ زیرا علائم سرطان تخمدان زمانی بروز پیدا می‌کند که تومور تشکیل شده به بافت‌های مجاور اعم از مثانه، روده، لگن و … فشار وارد کرده و سبب اختلال در عملکرد آن‌ها و شکل گیری مایعات می‌گردد.

نحوه تشخیص سرطان تخمدان

به علت نهفتگی علائم اصلی سرطان تخمدان و عدم حاد بود علائم ابتدایی، سرطان تخمدان در فازهای  و II به ندرت تشخیص داده می‌شود و اکثر تشخیص‌ها مربوط به فاز III و IV است. هر چه قدر سریع‌تر تشخیص داده شود، احتمال درمان موفق بیشتر است. به منظور تشخیص زودهنگام، بانوان می‌بایست به تغییرات بدنی خود، توجه ویژه‌ای داشته باشند.

آزمایشات غربالگری سرطان تخمدان

اگرچه تست غربالگری مشخصی به منظور تشخیص سریع سرطان تخمدان موجود نیست اما با استفاده از آزمایش‌های شرح داده شده می‌توان برای بانوانی که ریسک بالایی برای ابتلا دارند، استفاده کرد. این آزمایش‌ها عبارتند از:

معاینه لگن: برای این معاینه، پزشک دو انگشت خود را به طور همزمان، یکی را در واژن و دیگری را در مقعد فرو می‌کند تا هرگونه ناهنجاری تخمدان و رحم، وجود تورم مشکوک و یا احساس درد پس از فشار تشخیص دهد. معاینه‌ی روتین لگن برای دختران بالای ۱۸ سال به منظور تشخیص زودرس سرطان و عفونت‌های مرگبار ضروری است و برای بانوان بالای ۳۵ سال معاینه‌ی رکتوواژینال هر سال می‌بایست انجام گردد.

سونوگرافی ترانس واژینال: در صورت مشکوک بودن معاینه لگن، سونوگرافی ترانس واژینال برای فرد تجویز خواهد شد. این سونوگرافی با یک عدد پروب کوچک انجام شده که آن را وارد واژن می‌کنند. TVS برای بانوانی که ریسک ابتلا به سرطان تخمدان دارند، تجویز خواهد شد.

در صورت مشکوک بودن معاینه لگن، سونوگرافی ترانس واژینال برای فرد تجویز خواهد شد.

آزمایش CA-125: آنتی ژن CA-125 در واقع پروتئینی است که در سطح سلول‌های سرطانی تخمدان یافت می‌شود. در صورتی که پزشک از معاینه لگن و علائم فرد به سرطان تخمدان مشکوک شود، آزمایش اندازه گیری CA-125 را تجویز می‌کند. این پروتئین در افراد مبتلا به سرطان تخمدان یافت می‌شود. مثبت بودن این آزمایش یقینا نشانه‌‌ی ابتلا به سرطان تخمدان نیست زیرا این پروتئین در سرطان‌های دیگر نیز افزایش داشته است؛ از طرف دیگر منفی بودن آن نیز به طور کامل نشانه‌ی عدم ابتلا به سرطان تخمدان نیست زیرا ممکن است سلول‌های سرطانی به اندازه کافی پروتئین تولید نکرده باشند.

در صورت مشکوک بودن هر یک از این تست‌های غربالگری، فرد می‌بایست به انکولوژی زنان مراجعه کند تا ارزیابی‌های بیشتر اعم از CT اسکن و … صورت گیرد. در صورت تشخیص توده نیز، برای تعیین نوع و مرحله‌ی سرطان، بهترین راه فرایند بیوپسی می‌باشد. برای بیوپسی، پزشک از توده مذکور، نمونه برداری کرده و زیر میکروسکوپ، درجه سرطان را مشخص می‌کند. قابل ذکر است، آزمایش پاپ اسمیر برای تشخیص سرطان دهانه رحم است و به سرطان تخمدان ارتباطی ندارد.

پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینه‌ی غربالگری برای تشخیص سریع سرطان تخمدان در حال پیشرفت می‌باشند و امید است که در آینده برای افزایش سرعت تشخیص به دنیای پزشکی ورود پیدا کنند.

جراحی برای برداشتن سلول‌های سرطانی تخمدان

جراحی برای حذف سلول‌های سرطانی تخمدان توسط متخصص انکولوژی زنان، از شیوه‌های مرسوم به منظور درمان سرطان تخمدان است. اکثر بیماران مبتلا به این نوع سرطان, عمل جراحی را با اهداف متفاوت اعم از بیوپسی تا درمان، انجام می‌دهند. سه نوع جراحی برای برداشتن سلول‌های سرطانی وجود دارد که عبارتند از:

جراحی اولیه

جراحی ثانویه

جراحی تخلیه مضاعف که در فازهای عودکننده سرطان‌ انجام می‌شود.

جراحی اولیه

جراحی اولیه با بهره‌گیری از لاپاراتومی (Laparotomy) صورت می‌گیرد، جراح در لاپاراتومی با استفاده از دو برش، یک برش عمودی از بالا تا پایین و برش دیگر بزرگ بوده تا جراح به داخل شکم دسترسی داشته باشد و بافت سرطانی از قسمت‌های مختلف را خارج نماید. گاهی یک یا دو تخمدان و لوله‌های رحم به تشخیص سرطان شناس زنان، برداشته می‌شود. اغلب اوقات برداشتن رحم (Hysterectomy) نیز صورت می‌گیرد. متخصصین سرطان شناس زنان با مدرک فلوشیپ انکولوژی زنان، برای انجام این نوع عمل جراحی، مهارت و دانش بیشتری را دارند زیرا به طور خاص برای درمان سرطان اندام‌های تناسلی و تولیدمثلی زنان و جراحی‌ها آموزش دیده اند، تحقیقات در سال‌های اخیر نشان داده است که بیماران تحت معالجه‌ی سرطان شناسان زنان، درمان موفق آمیزتری را طی کرده‌اند.

اهداف جراحی اولیه عبارتند از:

تشخیص دقیق به وسیله‌ی جراحی اولیه، به پزشک در تدوین برنامه درمانی مناسب، کمک شایانی خواهد کرد.

با جراحی اولیه می‌توان متاستاز سرطان و میزان آن را تشخیص داد.

جراحی اولیه، امکان نمونه برداری را برای پزشک متخصص پاتولوژی فراهم می‌کند.

تخلیه‌ی توده‌ی سرطانی به خصوص توده‌های بزرگ، در نتیجه‌ی درمان موثر خواهد بود.

درمان سرطان تخمدان

عمل جراحی ثانویه

عمل جراحی ثانویه، پس از شیمی درمانی به منظور تشخیص موثر بودن یا نبودن پروسه درمانی انجام می‌گیرد. این عمل از روش‌های لاپاراتومی (Laparotomy) و لاپاروسکوپی (Laparoscopy) بهره می‌گیرد. این جراحی برش‌های کوچک یک اینچی و با استفاده از لوله گذاری اسکوپ فیبراپتیک انجام می‌شود.اهداف عمل جراحی ثانویه عبارتند از:

تعیین بهبودی یا عدم بهبودی توده‌ی سرطانی پس از شیمی درمانی

این عمل بیشتر به منظور تعیین ثمر بخش بودن یا نبودن پروسه درمانی، صورت می‌گیرد.

عمل جراحی تخلیه مضاعف

عمل جراحی تخلیه مضاعف در جهت کاهش علائم سرطان تخمدان و افزایش بازدهی شیمی درمانی، تخلیه‌ی تومورهای سرطانی پس از یک دوره که فرد سالم بوده است و به منظور جلوگیری از انسداد مجرای حالب و روده انجام می‌گیرد.

عوارض شیمی درمانی سرطان تخمدان

در زمان تنظیم برنامه درمانی سرطان تخمدان، پزشک شیمی درمانی را به عنوان بخشی از درمان قرار می‌دهد. شیمی درمانی فشارهای روحی، عوارض جانبی جسمی را برای فرد تحت درمان به دنبال دارد. با وجودی که شیمی درمانی سلول‌های توموری را از بین می‌برد اما بر کلیه‌ی چرخه‌های تکثیر سلول‌های بدن موثر بوده و به سلول‌های سالم نیز حمله می‌کند.برای کاهش این عوارض پزشک داروهایی را نیز در نظر می‌گیرد. شایع‌ترین عوارض جانبی شیمی درمانی به شرح زیر است:

اختلالات گوارشی اعم از اسهال، یبوست، تهوع و استفراغ شایع است.

فشارهای روحی می‌تواند، اضطراب، افسردگی و مشکلات عصبی را به دنبال داشته باشد.

ناتوانی سلول‌های بدن در تولید انرژی و کم خونی، خستگی‌های زودرس و ضعف و درد عضلانی را موجب می‌شود.

تضعیف سیستم ایمنی، عفونت‌های مختلف را سبب می‌گردد.

ناباروری و عوارض جانبی جنسی نیز در بین بیماران تحت شیمی درمانی گزارش شده است.

تحریک پذیری و سوزش پوست

 

مطالب تکمیلی،مقالات علمی کامل و پادکست ها و مقالات آموزشی برای داخل اپلیکیشن پی وی است، برای دانلود اپلیکیشن به صفحه دانلود مراجعه کنید.

۰ ۰ رای
آرا
guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments

عفونت واژن

تشخیص افتادگی رحم

خارج کردن آی یو دی

تغذیه دوران پریودی

testt min 1 اپلیکیشن پی وی

نوشته قبلی: خونریزی بعد از تست پاپ اسمیر

2 مارس 2021
نکات بهداشتی

نوشته بعدی: نکات بهداشتی

8 مارس 2021

تمام حقوق سایت برای سلام پی وی محفوظ می باشد. طراحی شده در مجموعه سلام پی وی با همکاری فرهنگ قهوه

سیاست حریم